Bilgi ve Uygulama

Sigortasız İşçi ve İş Kazası Durumunda Yasal Süreç Nedir?

Yazar: Ziya Yıldırım
Tarih: 13.03.2007
Türkçe

Teknik işlerle uğraşan işyerlerinde genellikle çalışan personeli ilgilendiren kazalar meydana gelmektedir. Bu kazalar sonucu, kazaya taraf olanların (personel ve/veya işveren) mağduriyetinin oluşmaması için çalışma hayatı yasalarla düzenlenmiştir. Bu yasal yükümlülükleri yerine getirmek bir zorunluluktur. Yükümlülüklerini yerine getirmeyen işyerlerine uygulanan yaptırımlar bulunmakta ve mevzuata uygun olmayan durumlarda ilgili kurumlar mağduriyeti giderme yolunda çeşitli cezai yaptırımlar uygulayarak pek çok firmayı hassas davranmaya zorlamaktadır. Bu gibi konularda, firmaları ve çalışanları bilgilendirmek amacıyla, mevzuat konularında örnekleme yaparak bilgiler aktaracağım. Burada vereceğim örnekler sadece konuyu izaha yarayan hayali örneklerdir ve gerçek hiçbir firma veya kurumu işaret etmemektedir.

Adana'da Asansör Bakım Onarım Montaj faaliyetinde bulunan X-Asansör Ltd. Şti. Erzurum'da bulunan Y-İnşaat Firması ile Asansör Montaj sözleşmesi yapmıştır. Sözleşme icabı işçiler Adana'dan gönderilmiştir. İşçilerden A, sözleşme yapmadığı halde işçilere yardım amacıyla orada bulunur iken bir anlık dalgınlıkla 5. kattan asansör boşluğuna düşmesi sonucu can vermiştir. Düşüp ölen A’nin ne X-Asansör Firmasında, nede Y-İnşaat Firmasında sigorta girişi yapılmamıştır.

Böyle bir kazanın akabinde tarafların yükümlülükleri ve karşılaşabilecekleri cezai durumlara bir göz atacak olursak; X-Asansör Firması Sözleşme da yazılı işe başlama tarihi itibariyle 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kurumu kanunu icabı en geç aynı gün, Erzurum Sosyal Sigortalar Kurumu Müdürlüğü nezdinde dosya açtırması ve 1 ay zarfında çalıştıracağını beyan ettiği sigortalıların işe giriş bildirgelerini Erzurum SSK Müdürlüğüne vermesi gerekmekteydi. Y-İnşaat Firması ise İnşaatta işçi sağlığı ve güvenliği için gerekli tedbirleri alması gerekmekteydi.

İşçi A öteden beri sigortalı olarak çalıştığı prim gün sayısı 2200 dür. İşçi A’nın eşi, eşinin ölümü üzerine iki firmayı dava etmiştir. Aynı zamanda, Kuruma; eşinin ölümünden dolayı Y-İnşaat Firması ile X-Asansör firmasını sorumlu tutarak şikayet etmiş, kendi ve çocukları için sağlık karnesi ve maaş talebinde bulunmuştur. Kurum müfettiş görevlendirerek olayın iş kazası sonucu meydana geldiğini tespit etmiştir. İşçinin eşine ve çocuklarına maaş ile sağlık karnesi vermiştir. Kurum Müfettişleri; ölen işçi dışında 1 sigortasız işçi daha çalıştığını tespit raporuna yazmıştır.

X-asansör Firması yaptığı iş ve çalıştırdığı sigortalıları Kuruma bildirmediğinden dolayı her bildirge için idari para cezaları ödemekle karşı karşıyadır. Verilmeyen İşyeri bildirgesi için 3 aylık brüt asgari ücret miktarınca, verilmeyen her sigortalı işe giriş bildirgesi için 1 aylık brüt asgari ücret miktarınca idari para cezası tahakkuk edilecektir. Ayrıca verilmesi gereken aylık hizmet belgelerinin süresinde verilmemesi durumunda her sigortalı için Brüt asgari ücretin 1/5'i miktarında idari para cezası kesilir. Söz konusu hususlar müfettiş raporuna göre tespit edildiği için cezalar 3 katı olarak uygulanacaktır. Yatmayan primler gecikme zammı ile birlikte ayrıca tahsil edilecektir.

Sosyal Sigortalar Kurumu İşçi A’nın eşinin emeklilik talebini yerinde görerek; iş kazası sonucu ölen İşçi A'nın eşi ve çocuklarına ödeyeceği emekli maaşı ile sağlık giderlerinin tamamını X-Asansör Ltd. Şti. ile Y-İnşaat Firmasına yükleyecektir. Bu da Türkiye şartlarında astronomik bir rakam şeklinde olacaktır. Örneğin, ortalama 30 yıl emekli maaşı alan bir eş ve bekar 2 kızın alacağı ortalama 20 yıllık emekli maaşı toplamda 600 ay çarpı, alacağı maaş ile sağlık giderleri 500 milyar gibi bir fatura ödemekle karşı karşıya kalırlar. Bu sadece Sosyal Sigortalar Kurumunun çıkarabileceği bir faturadır. Ayrıca; iş kazasını bildirmekle zorunlu olunan; zabıta, savcılık, bölge çalışma müdürlüğü gibi yerlerden gönderilecek cezalar ayrı bir yük bindirmektedir.

İşverenlerin bu gibi altından kalkamayacak faturalarla karşı karşıya kalmamaları için; 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ve 5857 sayılı İş Kanunu gereğince, ilgili kurumlarda işyeri dosyalarını açtırıp, işçi bildirimlerini süresinde vermeleri, iş yerinde iş ve işçi sağlığı için yasal koruyucu tedbirleri almalıdır. Bunlar yapıldıktan sonra vuku bulacak bir iş kazasını da en geç 2 gün içinde Bölge Çalışma Müdürlüğüne bildirmeleri yasal bir mecburiyettir.

Yorumlarınız

Akmet Akbulut - 21.03.2007
Böyle bir konuyu anlaşılır bir şelilde izah ettiğiniz için teşekkür ederim. Benim sizden ricam sigortalı bir işçinin mesai dışında trafik kazası yapması durumunda hangi yolun izlenmesi gerektiğini izah edermisiniz. Şimdiden teşekkürler.
Ziya Diyaaddin YILDIRIM - 22.03.2007
Sayın Ahmet Bey. Trafik Kazasının olduğu zamanki işçinin işle ilgili bir görev icabımı yoksa, mesai saati dışında olan bir zaman dilimindemi olduğu ve olayı ayrıntılı mailime yazarsan aydınlatıcı bilgi verebilirim. Teşekürler
M.Atilla BARUTÇU - 01.12.2007
Günümüzde en hassas konulardan olan İş Kazaları Ve hukuki snuçları ile birlikte toplumda derin yaralar açan sosyal boyuta malesef yeteri kadar dikkat çekilememektedir, genel yaklaşım yasak savma veya bu güne kadar ne olduki veya birşey olmaz düşünce ve mantığı şeklindedir.
çözüm, yoğun bilgilendirme ve eğitim kampanyaları ile işveren, yönetici ve çalışanın 4857 İş Kanunu başta olmak üzere,SSK ve Borçlar Hukuku hakkında bilinç oluşturmaktadır.
yaklaşımınızdan dolayı size teşekür etmemek mümkün değildir.
aytaç adem özdoğan - 04.01.2008
merhabalar benim babamın durumu biraz daha farklı babam ile ben bir taşımacılık firmasında çalışıyorduk babamın 3 senedir sigortası yatmıyordu vede bir gün babamın çalıştığı aracı yüklerken babam düştü vede o an kalp kırizi geçirdi olaydan bu güne 3 ay geçti ve babam bitkisel hayatta ne yapabilirim bir çıkar yol arıyorum
cengiz - 05.09.2008
selam ben izmirde bi x firmasında kaynakçı olarak işe başladım ve sigortam olmadı 1.5 ay sonra iş kazası yaptım ve doktor 2 ay rapor verdi rapor bıtımınde iş başı yaptım ve beni işten çıkardı ve halen tedavim sürüyor benım elımde bulunan belgeler ise bana izin kagıdı vermişlerdi bekçiye bırakayım diye ve ben bırakmadım çunku kendımın orda çalıştıgıma dair sadece o ızın kagıdı ve fabrıkaya gırıs kartı var ayrıyetten ıse doktor raporları ben ne yapmam gerekır tedavım halen suruyor ve iş yerım ben karsılayamam dıyor şimdiden bılgınız için tesekurler
çağlar selen - 08.08.2010
slm iş kazası geçirdim ve sizden bilgi almak istiyorum mesleğim inşaat ustalığıdır.iş sırasında elektrikli alet ile kolumun bilek kısmından %70 kadarını kestim..kazanın olduğu gun işe yeni başlamıstık ve pazar gunune denk geldiği için iş verenim sigortamı yapamadı..yani kazanın olduğu gun sigortasızdım...fakat 1 gun sonra sigortamı başlattı ve halende sigortalıyım ..acaba sigortaya baş vuruda bulunsam emekli olma veya para alma durumum olabilir mi? bide calıştığım firma bundan ne kadar zarar görür çünkü ellerinden geleni yapmaya çalıştılar ve iki tarafın birden zarar gormesini istemiyorum...şimdiden tesekkur ederim.
mehmet - 23.02.2011
babam sigortasız çalışıyordu ve iş kazası sonucunda hayatını kaybetti ve bize kaza fonu die bi yer sölediler yani buraya nsl başvuru yapmam gerekio ve ne gibi evrak istenio cvp verirseniz çok mutlu olurum tşk ler
şükran - 23.11.2011
sayın ziya hocam ben sdü çalışma ekonomisi son sınıf öğrencisiyim ve iş hukukuna ilgim çok büyük.araştırmalar yaparken sizin bu güzel örneğinizi de gördüm.çok güzel anlatmışsınız emeğinize sağlık.yalnız benim takıldığım bir nokta var.işçi A sözleşmesi olmadığı halde işçilere yardım amacıyla erzuruma gidiyordu.işverenin herhangi bir isteği doğrultusunda mı yoksa kendi isteğiyle mi sözleşmesiz gidiyor acaba?kendi isteği dahilinde ise burada işçinin sebep olduğu bir tehlikeli davranış yok mudur?

Bir yorum ekleyin

İsim:
E-posta:
Yorumunuz:
Güvenlik Kodu:
 
Tüm alanları doldurmak zorunludur. Yorumunuz kontrol edilince yayınlanacaktır. E-posta adresi yayınlanmaz.
Konular