Bilgi ve Uygulama

Notebook LCD Monitör İnvertörleri İçin Test Devresi

Yazar: Mehmet Yılmaz
Tarih: 07.12.2009
Türkçe

Bilindiği gibi her türlü LCD monitör, TV ve çeşitli göstergelerde ekranların parlaklığını LCD plakanın arka tarafına yerleştirilmiş olan ve ışığı ayarlanabilen florasan esaslı aydınlatmalarla yapılmaktadır. Bu aydınlatma yönteminde ışık şiddeti açısından ayarlamayı sağlayan ve florasan için gerekli gerilimi üreten invertörler kullanılmaktadır. Bu invertörler bilgisayar ana kartından yönetilerek ışık şiddeti ayarı yapılmaktadır. Bu çalışmamın amacı ise; invertörü anakarta bağlamadan çalıştırabilmek ve bu şekilde ışık şiddeti ayarını yapabilmektir. Diğer bir ifade ile invertör için bir test devresi tasarlamaktır. Bu düşünce ile geliştirdiğim bu devre, mükemmel olmamakla birlikte yaptığım denemelerde benim açımdan yeterliliğini kanıtlamıştır.

Notebooklarda (dizüstü bilgisayarlarda), invertörün kontrol girişinde besleme ve kontrol uçları bulunmaktadır. Besleme için GND ve 5 Volt girişleri ile invertörü susturmaya yarayan ENABLE ve ışık şiddeti ayarını yapan ADJ uçları bulunmaktadır. Bu uçların gerektiği şekilde sürülmesi durumunda bu florasan ampullerini bilgisayara bağlı olmaksızın, bilgisayardan bağımsız şekilde çalıştırabiliriz. Aşağıda bulunan resimlerden ADJ ucuna ait az ışık ve çok ışık durumlardaki osilaskop görüntülerini esas almakla birlikte ayar sahasını daha geniş tutmayı amaçladık.

ENABLE ucu ekran kullanılır durumda iken DC 2,49 Volt olmaktadır. Ekranın ışığı kapatıldığında 0 volt olmaktadır. Bu değer ölçü aleti ile 0,7 volt olarak ölçülmüştür.

ADJ ucu ışık şiddeti ayarı yapmak için kullanılmakta ve PWM sinyal istemektedir. 274 Hz frekans değeri ile PWM sinyalinin üretilerek bu ADJ ucuna uygulanması gerekmektedir. Bu sinyali üretmek için bir ayarlanabilir kare dalga üreteci ile 274 Hz frekans elde edilmiştir (Bu 274 Hz kritik değil). Bu frekans palsları üzerinde kondansatör ve direnç ile işlem yapılarak PWM elde edilmiştir. Elde edilen PWM invertörün ADJ ucuna uygulanmıştır. Bu şekilde dizüstü bilgisayarın aydınlatması anakarttan bağımsız olarak kontrol edilmiştir. Potansiyometre ile PWM ayarlanırken, ayarlamanın orta noktasında bekleme oluşmaktadır. Bunun kullanımda faydalı olduğu düşüncesiyle olduğu gibi bırakılmıştır. Bu devrenin ışık şiddeti için ürettiği kontrol aralığı bilgisayarın ürettiğinden daha geniştir. Bu sebepten dolayı invertörün minimum ve maksimum noktalarında invertörü zorlayabilir.

D3 ledi ile kart üzerinde ışık seviyesi için gösterge olarak konmuştur.

Devre 7-12 volt aralığında çalışmaktadır. Bu montajda AC 2X9 volt 15W trafo ile beslenmiştir. Ama DC giriş ile beslenmek istenirse D1 ve D2 diyotları kaldırılarak uygun şekilde birisini köprülemek yeterli olacaktır.

Devrenin KiCad ile hazırlanmış kaynak dosyalarını indirmek için tıklayınız.

Devre Şeması

Devre şemasını büyük görmek için (pdf dosya) tıklayınız.

Malzeme Listesi
U1: CD 4093 (smd, kılıf SO-14)
U2: 78L05 (smd, kılıf: SO-8)
U3: 7805
D1, D2: 1N4007 (smd marking code: GS1M)
D3, D4: LED kırmızı 5 mm
C1: 220nF
C2, C3, C5, C7, C8, C10: 100nF (smd, kılıf: 1206)
C4, C6, C9: 680uF 16V
C11: 100uF 25V
C12: 10nF (smd, kılıf: 1206)
R1: 10K (smd, kılıf: 1206)
R2: 3K3 (smd, kılıf: 1206)
R3, R4: 2K2 (smd, kılıf:805)
R5: 470 ohm (smd, kılıf: 1206)
R6, R7, R8, R9: 1K (smd, kılıf: 1206)
R8: 4K7 (smd, kılıf: 805)
RV1: 10K Trimpot
RV2: 10K Potansiyometre
K1: 2X9V 15W AC trafo girişi
P1: İnvertör çıkışı
Baskı devre plaketi: 52mmX48mm

Baskı devre taslağı:

Malzeme yerleşimi malzeme tarafı

Mazleme yerleşimi lehim tarafı

Hazır baskı devre

Montajı yapılmış devre lehim yüzü

Montajı yapılmış devre malzeme yüzü



Çalışan test devresi



Işık parlak iken dizüstü bilgisayar ana kartından çıkan ve invertörün ADJ ucuna giren PWM sinyal.
Osilaskop konumu: AC, 2 volt, 2 mS

Işık az iken dizüstü bilgisayar ana kartından çıkan ve invertörün ADJ ucuna giren PWM sinyal.
Osilaskop konumu: AC, 2 volt, 2 mS

Devrenin çalışmasına ait video görüntüleri 


Yorumlarınız

orhanuslu - 13.12.2009
siemens fujıtsi amilo model eski bir diz üstüm var ekranda ışık yok inverter bulunamadı bu devreyi yapsam ekran ışığı gelirmi selamlar
melisa - 06.10.2010
gerçekten güzel bir buluş
hayrettin - 15.04.2012
merhaba güzel bir çalışma yalnız bir konuyu anlamadım.invertör konnektörünün (P1)1 numaralı ucuna 5v geliyor.U1 içinde ayrı bir 5 volt besleme düzenlenmiş.devrenin biri iptal edilemezmi. ayrıca devrenin çektiği akım çok fazla degilse u2 ve u3 iptal edip bilgisayarımızın usb 5v 500ma çıkışını kullanabilirmiyiz.
ERHAN DURSUN - 06.01.2013
Floresan aydınlatmalı ekranlarda invertere 3 ayrı voltaj geliyor. Floresanın çalışması için ana voltaj olarak 12-19 volt arası elektrik geliyor, Marka ve modele göre bu voltaj 6 volttan da başlaya bilmekte. diğer 2 voltaj ise PWM ve BLON sinyalleri için gelen 3,3 volt değerlerdir. PWM yada BLON Voltajlarından herhangi biri yada ikisi birlikte gelmezse floresan aydınlatması çalışmayacaktır. İnverterin arızalı olup olmadığını anlamak için invertere bu üç ayrı değerin gelip gelmediğidir. Eğer VCC=19, PWM=3,3 ve BLON=3,3 ise invertesin çalışıyor olması gerekir. İnverterin arızalı olup olmadığını da bobinin 19 volt girecek bacaklarından ölçebiliriz. Oldu ki inverter sağlam ekran da sağlam ama aydınlatma çalışmıyor, o zaman PWM yada BLON voltajlarından hangisi çalışıyorsa diğer ayağa köprü atın. Dikkat edilmesi gereken bir nokta var. Çalışmayan voltaja kablo atmadan önce soketten o kabloyı ayrın aksi takdirde I/O chipinin yanmasına sebep olursunuz. Piyasada bulamadığınız inverterle uğraşmak yerine herhangi bir inverteri bu şekilde istediğiniz cihaza takabilirsinizde. Bu onarım tekniğinin tek dejavantajı, windows ekranı kapattığında da floresanın yanıyor olması. Bilgisayar kapalıyken, uyku ve hazırda beklet modlarında floresan ışığı sönmektedir.

Floresan arızaları için de Piyasada satılan en ucuz notebook inverterinden test aleti yapmak da mümkün. LM7805 transistörünü inverter monte edin, 5 volt çıkış volyajını PWM ve BLON bacaklarına lehimleyin. 9 ila 20 Volt arasında uygulayabileceğiniz gerilimle daha az yer kaplayan ve maliyeti düşük bir test aletine kavuşun.
tolga - 03.02.2013
merhaba arkadaşlar
Erhan hocam
floresan ya da inverter arızalı ama hangisi arızalı bilmiyorum. inverter in grişlerini nasıl bulabilirim. yardımcı oyursanız çok sevinirim. teşekkürler
Hüseyin Paksu - 10.10.2013
Tam da aradığımı buldum.Arızalı inverter yerine başka bir sağlam inverter takmayı düşünüyordum.3.3 voltlarla ilgili bilgim yoktu ters voltaj takar elimdekini de yakarım korkusu ile bir şeme ararken bu yazıyı buldum. Şimdi korkusuzca takabilirim. Hay siz çok sağolun.

Bir yorum ekleyin

İsim:
E-posta:
Yorumunuz:
Güvenlik Kodu:
 
Tüm alanları doldurmak zorunludur. Yorumunuz kontrol edilince yayınlanacaktır. E-posta adresi yayınlanmaz.
Konular